PGS 37-1 en veiligheid van zakelijke batterijen

PGS staat voor Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen. PGS 37-1 richt zich op lithiumhoudende energiedragers in energieopslagsystemen en beschrijft maatregelen om risico's voor werknemers, omgeving, brandveiligheid en incidentbestrijding te beheersen.

Daarbij wordt naar het complete systeem gekeken. Niet alleen de batterijmodules tellen mee, maar ook BMS, vermogenselektronica, elektrische beveiligingen, behuizing, monitoring en ondersteunende installaties.

De juridische situatie vraagt wel nuance. In augustus 2026 geldt niet voor ieder energieopslagsysteem automatisch één uniforme rechtstreekse verplichting om iedere maatregel uit PGS 37-1 toe te passen. Er wordt gewerkt aan verdere landelijke wettelijke verankering van regels voor energieopslagsystemen waarbij PGS 37-1 een rol krijgt, maar de exacte inhoud en inwerkingtreding daarvan zijn nog in ontwikkeling.

Dat betekent niet dat veiligheid nu vrijblijvend is. Afhankelijk van het project kunnen algemene zorgplichten, arbeidsomstandighedenwetgeving, omgevingsregels, vergunningvoorwaarden, lokale voorschriften, eisen van het bevoegd gezag en voorwaarden van de verzekeraar relevant zijn.

De praktische conclusie is daarom dat de veiligheidsbeoordeling project- en locatiegebonden moet worden uitgevoerd. PGS 37-1 is een belangrijke technische referentie, maar geen eenvoudige universele checklist die zonder context op ieder systeem kan worden geplakt.

Een bekend risico bij lithiumbatterijen is thermal runaway. Daarbij stijgt de temperatuur in een batterijcel ongecontroleerd. Daardoor kunnen omliggende cellen worden beïnvloed en kunnen warmte, rook, brandbare of schadelijke gassen en brand ontstaan.

Veel moderne zakelijke batterijen gebruiken lithium-ijzerfosfaat (LFP). Die chemie heeft gunstige thermische eigenschappen ten opzichte van verschillende andere lithium-ionchemieën, maar dat maakt een LFP-batterij niet risicoloos. Beschadiging, elektrische fouten, externe hitte of andere incidenten blijven mogelijk.

Daarom moet veiligheid in lagen worden opgebouwd. Batterijchemie is één laag, het BMS en de systeembeveiliging vormen een volgende laag, en daarna volgen de elektrische installatie, fysieke plaatsing, monitoring, incidentbeheersing en onderhoud.

Het BMS beschermt de batterij, maar niet de hele installatie. Het BMS bewaakt onder andere celspanningen, temperaturen, laadstatus, foutcondities en veilige laad- en ontlaadlimieten. Bij afwijkingen kan het systeem bijvoorbeeld vermogen beperken of laden en ontladen stoppen.

Dat is essentieel, maar een productcertificaat of geïntegreerd BMS zegt nog niet dat de volledige zakelijke installatie veilig is ontworpen. De kabels, beveiligingen, hoofdverdeler, locatie en omgeving kunnen immers risico's toevoegen die buiten de batterij zelf liggen.

Daarom beoordelen we productveiligheid altijd samen met installatie- en locatiefactoren.

Tijdens een technische schouw gaat het niet alleen om de vraag waar de batterij fysiek past. Een geschikte locatie moet ook worden beoordeeld op bijvoorbeeld aanrijdrisico, wateroverlast, externe warmtebronnen, vallende objecten, onbevoegde toegang, onderhoudstoegang, vluchtwegen en bereikbaarheid voor hulpdiensten.

Een buitenopstelling is daarbij niet automatisch veiliger dan een binnenopstelling. Buiten kunnen andere risico's spelen, terwijl een inpandige installatie bij een passend ontwerp en passende voorzieningen juist goed beheersbaar kan zijn. De juiste keuze hangt af van systeemtype, capaciteit, gebouw, omgeving, brandcompartimentering, bereikbaarheid en externe risico's.

Hetzelfde geldt voor detectie en monitoring. Afhankelijk van het systeem kan worden gekeken naar temperaturen, batterijalarmen, laadstatus, elektrische storingen, systeemfouten en eventueel vrijkomende gassen. Niet iedere installatie heeft exact dezelfde detectievoorzieningen nodig.

Wat moet er gebeuren wanneer iets fout gaat? Een veilig systeem moet bij relevante fouten voorspelbaar kunnen reageren. Dat kan betekenen dat laden of ontladen stopt, bepaalde circuits worden onderbroken of een alarm wordt gegenereerd.

Daarnaast is belangrijk dat bij een incident duidelijk is waar het energieopslagsysteem staat, hoe het terrein bereikbaar is, waar noodvoorzieningen zich bevinden en welke contactpersonen of procedures van toepassing zijn. Bij grotere installaties kan daarom vroeg overleg met bijvoorbeeld gemeente, omgevingsdienst, veiligheidsregio, netbeheerder of verzekeraar verstandig zijn.

Verzekeraars kunnen daarbij aanvullende voorwaarden stellen die niet één-op-één gelijk zijn aan PGS-maatregelen. Juist daarom is het verstandig om de verzekeraar niet pas na installatie te betrekken wanneer het project daar gevoelig voor is.

Veiligheid stopt niet bij oplevering. Ook tijdens de gebruiksfase moeten monitoring, periodieke inspectie, onderhoud, foutmeldingen, toegangsbeheer, software- en firmwarebeheer en noodprocedures goed zijn georganiseerd.

Een installatie die op dag één technisch goed is ontworpen, kan in de jaren daarna alsnog risico's ontwikkelen wanneer onderhoud wordt overgeslagen, waarschuwingen niet worden opgevolgd of wijzigingen aan het energiesysteem niet opnieuw worden beoordeeld.

Daarom zien we veilige bedrijfsvoering als onderdeel van het systeemontwerp, niet als losse nazorg.

PGS 37-1 kent verschillende systeemtypen en toepassingsvoorwaarden. Welke onderdelen relevant zijn, hangt onder andere af van capaciteit, binnen- of buitenopstelling, toegankelijkheid, constructie en omgeving.

Dat is ook waarom uitspraken als "deze batterij is PGS-gecertificeerd" te kort door de bocht kunnen zijn. Een product kan relevante eigenschappen of certificaten hebben, maar de PGS-beoordeling gaat over meer dan alleen het product.

Tijdens de technische schouw moet daarom worden vastgesteld welke veiligheids-, PGS- en omgevingsmaatregelen voor de betreffende locatie en configuratie relevant zijn.

Registratie staat los van PGS 37-1. De registratie van een batterijsysteem bij de netbeheerder is een ander onderwerp dan PGS 37-1. In Nederland moeten batterijsystemen vanaf 0,8 kW worden geregistreerd.

Afhankelijk van vermogen en configuratie kunnen voor grotere systemen aanvullende informatie, procedures of goedkeuring nodig zijn. Die registratie zegt echter niets over de vraag welke PGS-maatregelen voor de locatie van toepassing zijn.

De Atmoce BattBank gebruikt LFP-technologie en heeft geïntegreerde batterijmanagement- en beveiligingsfuncties. Dat zijn relevante producteigenschappen, maar ze maken een complete zakelijke installatie niet automatisch PGS-conform.

Ook systeemomvang, elektrische infrastructuur, plaatsing, bereikbaarheid en locatiegebonden risico's moeten worden beoordeeld. Een goed batterijproduct is dus een belangrijk uitgangspunt, maar niet het eindpunt van de veiligheidsanalyse.